Cumhurbaşkanı İlham Aliyev`den stratejik Davos mesajları: Agil Alesger, Azerbaycan’ın yeni jeopolitik hattının şifrelerini yazdı 

Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Davos’ta Euronews televizyonuna verdiği röportaj, esasen Azerbaycan’ın mevcut uluslararası düzende konumunu, bölgesel liderlik iddiasını ve dış politikada benimsediği pragmatik çizgiyi açık biçimde ortaya koyuyor.

Bu röportaj yalnızca enerji meseleleriyle sınırlı kalmıyor, daha geniş bir jeopolitik çerçevede Azerbaycan’ın davranış modelini gözler önüne seriyor.

Uluslararası düzen: Hukuktan güce geçiş zemininde Azerbaycan modeli

“Uluslararası hukuk normları artık dünya toplumunun tüm üyeleri için mutlak görünmüyor.”

Bu alıntı, Cumhurbaşkanı’nın küresel sistemle ilgili temel teşhisini yansıtıyor. Aliyev açıkça, dünyanın yeni bir aşamaya girdiğini ve bu aşamada kuralları hukukun değil, gücün belirlediğini ifade ediyor. Yorumlarsak, bu yaklaşım Azerbaycan’ın son yıllarda izlediği politikanın felsefesini açıklıyor: Bakü, uluslararası hukuka atıf yaparken aynı zamanda kendi potansiyelini güçlendirmeyi öncelik haline getiriyor. Yani Azerbaycan idealist değil, realist bir dış politika yürütüyor ve değişen kurallar karşısında ulusal çıkarlarını korumayı esas alıyor.

Bölgesel barış: Güney Kafkasya’da yeni statüko

“Beş-altı aydır barış ortamında yaşıyoruz… Bugün Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ilişkiler artık iş birliğine dönüşüyor.”

Bu alıntı, Güney Kafkasya’da oluşan yeni gerçekliğin resmî Bakü’nün bakış açısından sunumudur. Cumhurbaşkanı burada net bir mesaj veriyor: Azerbaycan artık kazanan taraf olarak bölgede oyunun kurallarını belirliyor ve barışı da kendi şartlarıyla inşa ediyor. Ermenistan’a giden yük taşımalarındaki kısıtlamaların kaldırılması ve enerji temininde Bakü’ye bağımlılığın artması, barışın yalnızca siyasi değil, ekonomik zemin üzerinden de pekiştirildiğini gösteriyor. Bu, klasik “barış için ekonomik entegrasyon” modelinin Güney Kafkasya versiyonudur.

Enerji diplomasisi: Avrupa’ya açılan ana kapı

“Artık 16 ülkeye doğal gaz ihraç ediyoruz ve bunların 10’u Avrupa Birliği üyesidir.”

Bu cümle, röportajın en güçlü dış politika mesajlarından biridir. Aliyev fiilen Azerbaycan’ın Avrupa’nın enerji güvenliğinde vazgeçilmez bir aktöre dönüştüğünü vurguluyor. Burada esas mesele yalnızca gaz ihracatının hacmi değil, coğrafyasıdır. Cumhurbaşkanı’nın “boru hattı gazında coğrafi kapsama açısından dünyada birinciyiz” ifadesi, Bakü’nün enerji üzerinden kurduğu jeopolitik etkinin ölçeğini gösteriyor. Bu durum, Avrupa ile ilişkilerdeki eleştirilere rağmen, gerçek ihtiyaçlar nedeniyle Azerbaycan’ın vazgeçilemez bir ortak olduğunu kanıtlıyor.

İran faktörü: Temkinli ama açık tutum

“İran’da yaşanan bazı istikrarsızlıklardan endişe duyuyoruz.”

Bu alıntı, Azerbaycan’ın güney komşusuna ilişkin dengeli yaklaşımını yansıtıyor. Aliyev ne açık müdahaleci bir söylem benimsiyor ne de gelişmelere kayıtsız kalıyor. Yorum açısından bakıldığında bu, Bakü’nün temel önceliğinin sınırları boyunca istikrar olduğunu gösteriyor. Cumhurbaşkanı’nın enerji piyasalarına ilişkin “petrol fiyatlarına ciddi bir etkisi yok” değerlendirmesi ise Azerbaycan’ın bölgesel krizleri duygusal değil, ekonomik rasyonalizm penceresinden ele aldığını ortaya koyuyor.

Avrupa Parlamentosu ile ilişkiler: Soğuk mesafe stratejisi

“Artık buna tepki vermiyoruz.”

Kısa ama sert bu ifade, Azerbaycan’ın Avrupa Parlamentosu ile ilişkilerde benimsediği yeni taktiği anlatıyor. Cumhurbaşkanı açıkça, eleştirilerin Bakü’nün politikasını etkilemediğini ve Azerbaycan’ın Avrupa yapıları içinde yalnızca gerçek karar verici merkezlerle çalışmayı tercih ettiğini söylüyor. Mesaj nettir: enerji, güvenlik ve bölgesel istikrar gibi konularda Azerbaycan’ın ağırlığı, eleştirel söylemlerden daha fazladır.

Sonuç olarak Davos röportajı gösteriyor ki, Azerbaycan dış politikada artık savunma pozisyonunda değil. Bakü kendisini bir enerji merkezi, bölgesel dengeleyici ve küresel değişimlere uyum sağlayan bir aktör olarak konumlandırıyor. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in sözleri ve bu sözlere yüklenen siyasi anlam, tek bir gerçeği açıkça ortaya koyuyor: Azerbaycan yeni dünya düzeninde yalnızca izleyici değil, kural koyan bir oyuncu olma iddiasındadır.

Agil Alesger